Türkiye’de barınma krizi giderek derinleşiyor. Evler dayanıksız ve pahalı. Kiracı oranı her geçen yıl artıyor. 2024 yılında konutların mülkiyet durumları incelendiğinde, nüfusun %56,1’inin oturduğu konutun sahibi olduğu, %28’inin ise kiracı olduğu görüldü. Kendi konutunda oturmayıp kira ödemeyenlerin oranı ise %15.
Öğrenciler yurtlarından çıkarılıyor. Yeni öğretim yılı başlarken milyonlarca kişi bütçesine uygun ev bulamıyor. İşte böylesi zamanlarda barınma krizine karşı dünyanın farklı coğrafyalarında ortaya çıkmış kira grevi gibi mücadele araçlarını hatırlamak, yeni mücadele araçları yaratmada önemli.
Kira grevi, kiracıların kötü yaşam koşullarına, haksız kira artışlarına ve temel ihtiyaçların karşılanamamasına karşı topluca kira ödemeyi reddetmesidir. Bir doğrudan eylem biçimi olarak kira grevi, barınma hakkını savunmanın en güçlü yollarından biridir.
Tarih boyunca kira grevleri, kiracıların örgütlü mücadelesiyle önemli kazanımlar getirmiştir. 1915’te Glasgow’da kadınların öncülüğünde başlayan grev kısa sürede işçilerin de katılımıyla büyümüş ve hükümet, ilk kira kısıtlama yasasını çıkarmak zorunda kalmıştır. 1938’de Londra’nın Bethnal Green bölgesinde 250 kiracı tamirat yapılması ve kiraların düşürülmesi için greve gitmiş, kısa sürede Stepney, Poplar ve Holborn’a yayılan eylemler ev sahiplerini geri adım atmaya zorlamıştır. 1946’da savaş sonrası yaşanan büyük konut krizinde ise binlerce aile boş askeri kampları ve lüks binaları işgal etmiş, eylemler sonucunda hükümet bu alanları geçici konut olarak açmak zorunda kalmıştır. En son ABD ve İngiltere’de pandemi zamanında artan yoksullaşma beraberinde kira grevine dair çağrılara ve eylemlere neden olmuş, kira grevi önemli bir mücadele yöntemi olarak hatırlanmıştı.
Bu örnekler kira grevlerinin yalnızca ekonomik bir direniş olmadığını, aynı zamanda insanların kendi yaşam alanları üzerinde söz sahibi olmasının bir yolu olduğunu gösteriyor. Kira grevleri, otoritelere ve spekülatörlere karşı halkın gücünü ortaya koyuyor; dayanışma ve öz örgütlülüğün pratik bir örneğini sunuyor.
Kira grevleri, barınmanın piyasanın insafına bırakılamayacak kadar temel bir hak olduğunu güçlü bir şekilde hatırlatmaktadır. Mahalle öz-örgütlenmelerinin etkin bir biçimde kurulması ve günümüzde kiracılık temelinde kampanyalar örgütlenmesi bir gereklilik halini alıyor.
